محمدحسين ناصر الشريعه
192
تاريخ قم ( فارسى )
و اين عمارات را وقف بر سر كار فيض آثار نموده كه زوار و واردين اين ارض شريف در آن منزل كنند و توليت آن را واگذار نمودند به متولى آستانهء مقدسهء فاطمه ، چنانكه بر سنگ مرمرى كه در بالاى درى كه به رودخانه باز مىشود منقور است ، و امروز اثرى از حمام مزبور نيست ، سنگ را هم كنده و بردهاند . « 1 » صحن نو بنياد آن از مرحوم آقا ابراهيم امين السلطان كه در سنهء 1299 شروع نمود ، ولى در آن اثناء به همراهى موكب ناصر الدين شاه به عزم زيارت ارض اقدس و مشهد مقدس حركت كرد و در منزل « سود خريدار » ديگر خراميد و جسد او را به مشهد حمل و در آن خاك مدفون شد . پسر او ميرزا على اصغر خان امين السلطان كه پس از فوت پدر ، شاه جميع مناصب او را با لقب امين السلطانى به او داد ، اهتمامش در ساختمان صحن مطهر بيش از پدر شد ، و ماهى يك هزار تومان از طهران فرستاد تا بالاخرهء پس از چند سال بنائى صحن جديد به معمارى مرحوم استاد حسن معمار قمى كه سنمّار عصر خود بوده به اتمام رسيد و ايوان آن را هم آئينه نمودند با مقرنس شگرف . انشاء كتيبهء ايوان آئينه از مرحوم شيخ محمد حسن مجتهد قمى است كه ملا رجبعلى مذهّب مشهدى به خط ثلث بر روى سنگ مرمر نوشته است . . . آن انشاء اين است : اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ، مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ . . . * مؤلف گويد : ما اين اشعار و كتيبهها را از لحاظ جنبه ادبى و تاريخى نقل كرديم و گرنه اين سلاطين لياقت اين تعريف و توصيفها را نداشتهاند ، زيرا اگر لايق بودند اوضاع و احوال ما و اين مملكت بهتر از اين بود كه مىبينيم ! * و در صحن نو هم قبور بعضى از علماء و وزراء و امراء هست ، از وزراء مثل ميرزا على اصغر خان اتابك و مشير السلطنه و دبير الملك و بهاء الملك و سعد السلطنه و غيرهم ، و از علماء مثل حاج ميرزا عبد الرحيم نهاوندى كه بقعهء او پهلوى درى است كه روبهروى ميدان
--> ( 1 ) - اين خانهها و حمامها نيز از طرف مرحوم آيت اللّه بروجردى خريدارى و به جاى آن « مسجد اعظم » ساخته شد . ( د )